KİŞİLİK NEDİR?

Kişilik, insanları birbirlerinden farklı kılan, kişinin kendisi ve çevresindekilere bakış açısı ile onlarla kurabildiği ilişki düzeyleri ve tepkilerini kapsayan, çeşitli ortamlarda kendini gösteren bedensel, düşünsel ve ruhsal özellikler olarak tanımlanabilir.
Diğer bir ifade ile kişilik, kişide yapıların, davranış biçimlerinin, düşünüş özelliklerinin, ilgi ve eğilimlerin, yetenek, kabiliyet ve yönelişlerin, ruhsal durumların karakteristik bir bütünleşmesidir.

KİŞİLİK NASIL OLUŞUR?

İnsanın kişiliği, mizaç (huy, davranış stilleri) ve karakter olmak üzere iki bileşenden oluşur. Mizaç stilleri ve huylar doğuştan gelir. Karakter ise, kişiye, eğitim ve bilinçatının inşası yoluyla kazandırılır.

Mizaç, yaratılışıyla birlikte insanda var olan ruhsal eğilimleri, potansiyelleri temsil eder ve insanın genetik yapısıyla ilgilidir. Mizaç, ilerleyen yıllarda da değişiklik göstermez. Her çocuğun mizaç özellikleri üzerine, anne-babası ve çevresi; belli davranışları, tercihleri, ahlaki değerleri ve toplum kurallarını inşa etmeye çalışır ve bu süreç çocuğun terbiyesi ve eğitimi olarak bilinir. Diğer bir ifadeyle karakter, öz benlik üzerine anne-babanın, arkadaş çevresinin, okuldaki hayatın, daha doğrusu sosyal çevrenin etkisiyle inşa edilen yapıyı oluşturmaktadır.

Özellikle mizaç ve huyların yaratılıştan geldiği ve yok edilemeyeceği dikkate alındığında, karakter eğitiminin önemi ortaya çıkmaktadır. İnsan mizacında var olan huyların ve davranış stillerinin iyiye, güzele ve doğruya kanalize edilmesi hayati önem taşır.

Çocuk belli bir yaşa geldiğinde de, kendi karakter ve kişiliğini geliştirme sorumluluğunu üzerine alır. Çevresinin desteği ve yönlendirmesiyle aktif bir özne olarak kendi karakterini inşa eder. Yaratılıştan getirdiği mizaç özellikleri üzerine, aile ve toplum tarafından inşa edilen karakter sonucunda, her insan bir benlik ve kişilik kazanır.

BENLİK VE KİŞİLİK ARASINDAKİ FARK NEDİR?

Benlik ve kişilik arasında gelişme ve yapı bakımından, kesin bir sınır çizmek çok zordur. Benlik ile kişilik iç içe olmakla birlikte, benlik kişilikten farklı özellikler taşır. İnsan, kişiliğinin karakter ve mizaç gibi kimi özelliklerinin bir bölümünden ya da bütününden haberdar olmayabilir. Bunlara ilişkin bilgisi ya yoktur, ya da az ve hatalıdır.

Kişiliğinin dışarıya yansıyan, başkaları tarafından değerlendirilen yanlarını bilmez, tanımaz. Benlik, insanın kendi kişiliğine ilişkin kanılarının toplamı, insanın kendisini tanıma ve değerlendirme biçimidir. Yani benlik, kişiliğin öznel yanıdır, insanın iç varlığını oluşturur.

KİŞİLİK VE KARAKTER ARASINDAKİ FARK NEDİR?

Kişilik, bireyin özel ve ayırıcı davranışlarını içerir. Kıskançlık, dik kafalılık, titizlik, sabırlılık gibi özellikler birer kişilik özelliğidir. Bunlar doğuştan gelen fizyolojik katkılar ve çevreden gelen unsurların etkileşimi sonucu oluşmaktadır. Fizyolojik etkilerin söz konusu olduğu duruma mizah yada huy; kişiliğin çevrenin etkileriyle oluşması yanına da karakter denilmektedir. Toplumda sıkça rastlanan farklı farklı kişilik özellikleriyle karşılaşırız. Bireyin içe dönük oluşu, soğukkanlı olması, şüpheci olması mizacıyla alakalı yanını ortaya koymaktadır. Bunlar  daha çok bireyin doğuştan getirdiği kalıtımsal özellikleri ifade etmektedir. Diğer taraftan toplumdaki ahlaki kurallara riayet edilmesi, yalan söylememe ya da örf adet ve geleneklere bağlılıklar gibi özellikler ise, karakter boyutu içerisinde yer almaktadır.

İnsanlar kişilik özelliklerinden dolayı değil, karakter özelliklerinden ötürü sorumlu tutulurlar. Bir insanı içe dönük, dışa dönük, rasyonel veya meraklı olmasından dolayı övemeyiz. Bunlar büyük ölçüde subjektif özelliklerdir. Ama bir insanı, karakter özelliği olan dürüstlük, yalancılık, saygılılık, saygısızlık, yardımseverlik gibi karakter özelliklerinden dolayı övebilir veya kınayabiliriz. Bir kişinin kendine güveninin yüksek olması, atılgan, girişken ve başarılı olması, onun ahlâklı bir insan olduğu anlamına gelmez. Örneğin, ne pahasına olursa olsun, kazanmak isteyen bir insan, ahlaki değerleri göz ardı eden bir anlayış içerisindedir. Öte yandan, kendine güven, girişkenlik ve başarılı olma arzusu gibi mizaçtan kaynaklanan kişilik özellikleri, dürüstlük, doğruluk ve saygılı olma gibi karakter alışkanlıklarıyla birlikte gelişmiş olur ise anlamlı bir sinerji, yani iyi bir kişilik  ortaya çıkabilir.